Ffafriaeth troi pen a/neu Plagioceffali
Mae’n well gan rai babanod droi eu pen i un ochr yn fwy na'r llall. Gelwir hyn yn ffafriaeth troi pen. Mae'n gyffredin mewn babanod ac nid yw fel arfer yn achosi poen.
Gall ffafriaeth troi pen ddatblygu oherwydd bod y babi:
- wedi’i leoli mewn ffordd benodol yn y groth.
- â lle cyfyngedig cyn yr enedigaeth (er enghraifft, mewn ystum o chwith (breech) neu feichiogrwydd lluosog).
- â thyndra ysgafn yng nghyhyrau’r gwddf.
- yn treulio llawer o amser yn gorwedd gyda’i ben wedi’i droi i’r un ochr.
Pam mae’n bwysig?
Os yw’ch babi’n treulio’r rhan fwyaf o’r amser yn edrych i un cyfeiriad, efallai y bydd yn datblygu:
- Pen gwastad ar un ochr o’r pen (plagioceffali ystumiol).
- Anhawster troi ei ben yn gyfartal i’r ddau gyfeiriad.
- Posibilrwydd o oedi wrth ddatblygu rheolaeth ar y pen a rhai sgiliau echddygol cynnar.
Mae rheoli’r cyflwr yn gynnar fel arfer yn arwain at ganlyniadau rhagorol.
Arwyddion i chwilio amdanynt
Sut alla i helpu fy mabi?
Pryd ddylwn i geisio cyngor?
Arwyddion i chwilio amdanynt
Gall eich babi:
- Edrych i un ochr yn bennaf pan fydd yn effro.
- Ei chael hi’n anoddach troi ei ben i un cyfeiriad.
- Dewis bwydo o un fron neu un cyfeiriad gyda’r botel.
- Datblygu pen gwastad yng nghefn y pen neu ar yr ochr.
Mae plagioceffali ystumiol yn gyflwr cyffredin lle mae pen babi yn mynd ychydig yn wastad ar un ochr neu yn y cefn oherwydd ei fod yn treulio llawer o amser yn gorffwys yn yr un ystum, ac nid yw’n effeithio ar ddatblygiad yr ymennydd.
Yn y rhan fwyaf o achosion mae’n cywiro ei hun wrth i’r plentyn ddatblygu a gallu newid osgo’r pen yn haws.
Sut alla i helpu fy mabi?
Mae’r rhan fwyaf o fabanod yn gwella’n sylweddol gyda chyngor syml ar ystum, mwy o amser ar y bol a gweithgareddau chwarae. Po gynharaf y caiff ffafriaeth troi pen ei nodi a’i reoli, yr hawsaf ydyw i gyflawni symudiad cymesur a datblygiad siâp y pen.
Cofiwch: gall pob cyfle i chwarae, bwydo, cario a rhyngweithio helpu eich babi i ddysgu troi ac edrych yn gyfartal i’r ddwy ochr.
Cynghorir rhieni/gofalwyr i roi babanod ar eu cefnau bob tro y byddant yn cysgu, gan fod hyn wedi’i ddangos i leihau’r risg o syndrom marwolaeth sydyn babanod (SIDS).
Bydd y ddolen ganlynol yn rhoi cyngor i chi ei ddilyn:
APCP Head Turning and Plagiocephaly APPROVED (790) (1).pdf
3 WELSH APCP Head Turning and Plagio 2024.pdf
APCP – Tummy time V3 (469) May Approved NN 2024 (1) UPDATED QR CODE 2026.pdf
Pryd ddylwn i geisio cyngor?
Dylech weld gwelliant yn y ffordd y mae’r pen yn troi o fewn y 2-4 wythnos gyntaf o ddilyn y cyngor.
Siaradwch â’ch Ymwelydd Iechyd neu llenwch ffurflen hunanatgyfeirio Ffisiotherapi Plant a Phobl Ifanc os:
- Mae eich babi yn parhau i fod yn methu troi ei ben yn llawn i un cyfeiriad ar ôl 4 wythnos o ddilyn y cyngor.
- Ni allwch gywiro gogwydd pen eich babi pan fydd yn gorwedd ar ei gefn
- Mae eich babi yn ei chael hi’n anodd codi ei ben ar ôl 3 mis oed yn ystod amser ar y bol.
Ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro, dylid atgyfeirio babanod sydd â symptomau plagioceffali am sgan uwchsain clun i asesu datblygiad eu clun. Siaradwch â’ch Ymwelydd Iechyd i drefnu hyn.
For further advice and guidance call Dolphin Physiotherapy Outpatients on 029 218 47577
Noah’s Ark Children’s Hospital of Wales
Heath Park
Cardiff
CF14 4XW
