Cadw Fi'n Iach - Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro

Gweithgaredd corfforol ar gyfer pobl ag anableddau a namau

  • Oes gennych chi anabledd?
  • Ydych chi’n awyddus i gymryd rhan mewn chwaraeon neu weithgarwch corfforol?

Os felly, y Llwybr Gweithgareddau Anabledd Iechyd yw’r lle i chi.

Swimming with a disability

Beth yw'r Llwybr Gweithgaredd Anabledd Iechyd?

Mae hon yn fenter ledled Cymru sy’n cefnogi pobl anabl i fod yn fwy egnïol yn gorfforol. Mae’n ei gwneud hi’n hawdd i weithwyr gofal iechyd proffesiynol gyfeirio pobl anabl at gyfleoedd chwaraeon a gweithgareddau corfforol yn y gymuned leol.

Ar gyfer pwy mae’r Llwybr Gweithgaredd Anabledd Iechyd?

Mae ar gyfer unrhyw un – oedolion a phlant o bob oed – sydd ag anableddau a namau.

Gwyliwch sut mae cymryd rhan mewn criced wedi bod o fudd i Matthew mewn sawl ffordd.

James

Mae James wedi cymryd rhan mewn chwaraeon erioed. Roedd yn hyfforddwr pêl-droed gweithgar gyda thimau iau Abergele a Bae Colwyn, ac arweiniodd Ysgol Uwchradd y Bendigaid Edward Jones i Dlws Ifor Tuck ym 1977.

Oherwydd ei gysylltiadau â phêl-droed lleol, roedd ei fab hynaf Bruce yn chwarae i Ddinas Bangor yn erbyn Atlético Madrid yng Nghwpan Enillwyr y Cwpan, dechreuodd e chwarae golff yn hwyr yn 2008. Cwympodd e mewn cariad â’r gamp ac yn fuan iawn enillodd Bencampwriaeth Chwaraewyr Proffesiynol yng Nghlwb Golff Gogledd Cymru.

Roedd James yn ddigon ffodus i gael ei ethol yn Gapten y Dynion yn 2013 ond wythnos i mewn i’w gapteniaeth, cafodd e strôc tra ar y cwrs ar ôl taro dim ond un ergyd ar y ti cyntaf. Cafodd James ei gludo i Ysbyty Llandudno gan weithiwr proffesiynol y clwb ac yna’i drosglwyddo i Ysbyty Glan Clwyd. Er bod James yn mynd i gael ei anfon adref o’r ysbyty’r diwrnod wedyn, cafodd strôc arall ac o ganlyniad roedd ochr chwith ei gorff wedi’i pharlysu

“Ges i fy llorio. Roeddwn i’n meddwl bod fy nyddiau golff drosodd gan nad oeddwn i’n gallu eistedd i fyny.” Ar ôl tua phum mis, dechreuodd James symud ei goesau dan arweiniad ei ffisiotherapydd, Leigh Campbell, a gyda sblint wedi’i osod ar ei goes dechreuodd e chwarae golff ar y Wii. Ar ôl gweld llygaid James yn goleuo wrth chwarae golff ar y Wii awgrymodd Leigh y dylid cysylltu â’r Swyddog Datblygu Chwaraeon Anabledd Cymru lleol drwy’r bartneriaeth a gafodd ei sefydlu rhwng Chwaraeon Anabledd Cymru a Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.

“Rhoddodd cyfarfod â Marc, Swyddog Chwaraeon Anabledd Cymru Conwy, lygedyn o obaith i mi a dywedais wrth bawb amdano. Cyn hynny roeddwn i mor ddigalon na fyddwn i’n gallu chwarae golff eto, roeddwn i hyd yn oed wedi rhoi fy mhytiwr i rywun arall.

“Yr hyn sy’n fy mrifo yw fy mod i’n edrych dros gwrs golff o fy ystafell fyw – mae’n chwerw felys ond mae Chwaraeon Anabledd Cymru wedi rhoi’r gobaith i mi y bydda i’n rhan o’r olygfa honno unwaith eto. Ges i’r dewis o wahanol chwaraeon ond roeddwn i eisiau rhoi cynnig ar golff gan ‘mod i’n angerddol am y gêm. Efallai y bydd yn cymryd tipyn go lew o amser, ond bydda i’n llwyddo yn y pen draw. Mae wedi rhoi nod cyraeddadwy i mi, nid un afrealistig, gan fod chwaraeon yn teimlo fel petai’n filiwn o filltiroedd i ffwrdd pan oeddwn i’n gorwedd yn fy ngwely yn yr ysbyty.

Cadwodd Marc mewn cysylltiad â Datblygu Golff Cymru a Chlwb Golff Conwy a gweithion nhw ar y cyd i sefydlu digwyddiad golff cynhwysol.

“Cyn hynny, roeddwn i’n nerfus iawn ac yn ansicr am gymryd rhan ond rydw i mor falch ‘mod i wedi gwneud hynny. Roedd Kim ac Andy’n gefnogol iawn a siaradodd Kim â mi am addasu fy ngafael ar y clwb. Roedd pawb mor gefnogol a doedden nhw ddim yn gweld yr anabledd, dim ond y gamp, ac roeddwn i eisiau bod yn rhan o hynny. Roedd arbenigedd Andy yn ddefnyddiol ac es i nôl adref ar ben y byd – roedd bod ar gwrs golff unwaith eto yn deimlad mor braf.

“Mae golff wedi rhoi fy mywyd yn ôl i mi. Mae wedi rhoi ysgogiad i mi ac wedi fy ngwneud yn fwy penderfynol o barhau â’r adferiad, ac oni bai ‘mod i wedi gwneud hynny, fyddwn i ddim wedi gallu sefyll. Pan oeddwn i’n cael sesiynau adfer roeddwn i’n arfer cyfri pa mor hir o’n i’n gallu sefyll a bydden i’n cyffroi petawn i’n sefyll am 30 eiliad – rwan rwy’n gallu sefyll am 10 munud ac mae rhaglenni Chwaraeon Anabledd Cymru wedi rhoi’r cymhelliant i mi wneud mwy. Pe na bai Chwaraeon Anabledd Cymru wedi sefydlu hyn byddwn i’n eistedd yn fy nghadair, ond rwan dw i hyd yn oed wedi dechrau defnyddio fy ffon gerdded fel clwb golff i ymarfer!

“Dywedodd fy ngwraig ‘mod i hyd yn oed yn gwisgo fel golffiwr eto. Dw i’n gwisgo crys llewys hir am y tro cyntaf ers misoedd a dw i’n eistedd yma bob dydd yn gweithio fy llaw gan wybod y bydd yn helpu fy ngafael golff a gwella fy llaw hyd yn oed yn fwy. Fy nod i rwan ydy nid yn unig chwarae golff ond chwarae golff cystadleuol yn erbyn pobl nad ydyn nhw’n anabl.”

Matthew swimming

Cafodd Matthew ei gyfeirio at Nofio Anabledd a Chlwb Pêl-droed Brickfield Rangers gan Swyddog Datblygu Chwaraeon Anabledd Cymru, Wrecsam.

Mae Matthew wedi cael diagnosis o Nam Iaith Penodol ac ar hyn o bryd mae’n cael ei asesu ar gyfer ADHD, Awtistiaeth, ac Anhwylder Prosesu Synhwyraidd.

Roedd Lynn, mam Matthew, yn awyddus iddo ddechrau nofio gan fod diogelwch dŵr yn sgìl bywyd, a dewisodd Matthew chwarae pêl-droed.

Dechreuodd Matthew mewn sesiynau nofio un i un i ddechrau ac ar ôl chwe wythnos symudodd i sesiynau grŵp i blant dan 8 yn Wrecsam.

Mae Matthew wedi ofni dŵr ers yn ddwy oed. O fewn y chwe wythnos gyntaf aeth Matthew o beidio gadael yr ystafelloedd newid ac eistedd ar ochr y pwll i neidio i mewn a nofio lled y pwll ar ei ben ei hun gyda wogl.

Mae Lynn mor falch o’r hyn mae Matthew wedi’i gyflawni. “Does dim geiriau i ddisgrifio pa mor falch o Matthew dw i’n teimlo pan mae o yn y dŵr; pan ddechreuodd o, roedd o’n sgrechian a chrio a ac yn cydio’n dynn ynof i, ac roedd o mor ypset. Rwan mae’n gallu cerdded ar hyd ochr y pwll ar ei ben ei hun, neidio i’r dŵr ar ei ben ei hun, mynd o dan y dŵr a hynny heb gynhyrfu, ac mae’n cicio ei goesau a nofio, mae’n anhygoel!”

Doedd Rob, tad Matthew, ddim wedi ei weld yn nofio ers iddo ddechrau ei sesiynau nofio ac roedd Matthew yn hapus iawn i ddangos ei hyder newydd yn y dŵr i Dad. Mae’n methu aros i fynd i nofio mewn gwahanol lefydd nawr, ac mae Lynn a Rob yn gobeithio mynd â Matthew i bwll gwahanol fel ei fod yn gallu nofio gyda’i deulu dros yr haf.

Mae Matthew yn caru pêl-droed; ‘Pêl-droed ydy’n ffefryn i’. Mae Rob yn mynd â Matthew i Glwb Pêl-droed Brickfield Rangers bob dydd Iau i’w sesiwn iau sy’n benodol ar gyfer plant ag anableddau.

Meddai Rob: “Mae’r hyfforddwyr yn wych, maen nhw’n addasu’r sesiwn er mwyn cwrdd ag anghenion Matthew, ac maen nhw’n gadael iddo sgorio gôl.” Mae Matthew wedi gwneud ffrindiau yn y sesiwn ac maen nhw’n rhoi pawen lawen iddo fo pan mae o’n sgorio.

Meddai Matthew, “Dw i’n mwynhau cicio’r bêl a sgorio goliau”.

Mae Brickfield Rangers yn amgylchedd gwych i Matthew ac er iddi gymryd amser iddo ddod i arfer â phêl-droed, mae bellach wrth ei fodd!

Mae Lynn a Rob wedi gweld gwahaniaeth enfawr yng ngallu, hyder a mwynhad Matthew o chwaraeon. Dywedodd Leanne, Swyddog Datblygu Chwaraeon Anabledd Cymru Wrecsam, “Rydw i wedi bod yna ers y diwrnod cyntaf pan ddechreuodd Matthew nofio ac mae wedi datblygu’n sylweddol dros y 15 wythnos ddiwethaf. Mae ganddo hyder newydd yn y dŵr a rwan mae’n mwynhau nofio.”

Mae Lynn yn falch iawn o’r gefnogaeth mae Matthew wedi’i chael nid yn unig gan yr hyfforddwyr pêl-droed a’r hyfforddwr nofio, ond gan Leanne hefyd.

“Roeddwn i’n meddwl ei fod yn wych gan ei bod hi’n deall o ble roedden ni’n dod gyda Matthew a’r hyn roedden ni’n mynd drwyddo. Roedd hi’n helpu cymaint ac oni bai am Leanne yn rhoi’r sesiynau i ni, fyddai Matthew ddim lle mae o ar hyn o bryd gyda nofio a phêl-droed”.

“Mae Matthew’n weithgar iawn a bob amser yn llawn egni, ac rydyn ni wedi rhoi cynnig ar glybiau chwaraeon yn y gorffennol ond doedd o ddim yn gallu para’n ddigon hir i ganolbwyntio a gwrando oherwydd ei anableddau a doedd yr hyfforddwyr ddim yn gallu ei ddeall. Ond erbyn hyn gyda nofio a phêl-droed mae wedi dod allan o’i gragen ac mae’n mwynhau ac yn dysgu. Mae ei wyneb yn goleuo pan fydd o’n cyflawni rhywbeth newydd.”

Sut i ddefnyddio'r gwasanaeth hwn

Rydych chi’n gallu defnyddio’r gwasanaeth hwn mewn dwy ffordd:

Cael gweithiwr gofal iechyd proffesiynol i’ch cofrestru

Os ydych chi mewn cysylltiad rheolaidd â gweithiwr gofal iechyd proffesiynol a bod gennych ddiddordeb mewn bod yn egnïol yn gorfforol, mae’n bosibl i’ch clinigwr eich cyfeirio’n uniongyrchol at y Llwybr Gweithgareddau Anabledd Iechyd. Efallai y byddan nhw’n awgrymu’r llwybr hwn i gefnogi eich ymyriadau clinigol parhaus hefyd.

Cofrestru eich hun

Hunangyfeirio – Os oes gennych chi anabledd ac os oes gennych chi ddiddordeb mewn cymryd rhan mewn chwaraeon a gweithgarwch corfforol, gallwch gofrestru ar gyfer y Llwybr Gweithgareddau Anabledd Iechyd drwy’r ddolen hon neu drwy sganio’r cod QR

QR code for Health Disability Activity Pathway

Yna bydd un o’n Hymarferwyr Gweithgarwch Anabledd Iechyd yn cysylltu ac yn eich helpu i lenwi ffurflen gyfeirio i’r llwybr.

Keeping Me Well - Cardiff and Vale University Hospital

Help us improve Keeping Me Well!

We’re currently working to improve the Keeping Me Well website. If you’d like to help us make this site a better, more helpful experience for you, please take a few minutes to let us know what improvements you’d like to see.

Skip to content